استعمار در اجتماعی ششم
مقدمه
درس اجتماعی ششم دبستان یکی از دروسیست که بستر عمیقی برای زندگی جمعی به دانشآموزان ارائه میدهد. در مدرسهی چمران، علاوه بر کتاب درسی، دانشآموزان از اول ابتدایی با پذیرش مسئولیتها، بسیاری از مباحث اجتماعی را بهصورت کاربردی فرا میگیرند.
سیر کودکی تا نوجوانی بچههای چمرانی چگونه است؟
یکی از عملکردهایی که سبب میشود کودک از ابتدا با قدرت تفکر و اندیشهی بالا رشد کند، این است که به او آزادی عمل بدهیم. علاوه بر آن، باید ارادهی او را برای انجام هر کاری در نظر بگیریم و تحت هیچ شرایطی او را تحقیر یا سرزنش نکنیم. در قدم بعدی، با او دربارهی انتخابش گفتوگو میکنیم. این گفتوگوهای پیدرپی به دانشآموز کمک میکند تا در تصمیمهایش مسیر درست را از مسیر نادرست تشخیص دهد. در نتیجه، بدون هیچ اجبار و تحمیلی، بهترین راه را انتخاب میکند و به بهترین نتیجه میرسد.
وقتی در سنین پایین ارادهی کودک را ببینیم و خواستهاش را بپذیریم، قدرت تفکر او رشد میکند. در سنین بالاتر نیز ترسی برای مقابله با ظلم، استکبار و استعمار نخواهد داشت و بهراحتی میتواند با آنها مبارزه کند.
درس سرگذشت استعمار و مبارزهی مردم ایران با استعمار در مدرسهی چمران چگونه تدریس میشود؟
داستان استعمار در آفریقا میتواند شروع خوبی برای فهم دقیق واژهی استعمار باشد. همچنین با نمایش مستندهای کوتاه دربارهی این موضوع، گفتوگوی خوبی میان دانشآموزان شکل میگیرد.
بعد از اینکه هرکس نظرش را دربارهی استعمار بیان کرد، این سؤال را مطرح میکنیم که آیا شکل استعمار در این سالها تغییر کرده است؟ سپس میتوانیم به داستانهای روز جهان، مانند سرگذشت کشورهایی مثل سوریه و ونزوئلا، اشاره کنیم. همچنین داستانهایی از شهدای ایرانی میخوانیم که نگذاشتند استعمار به شکلی که در آن کشورها رخ داده است، در کشور ما نیز اتفاق بیفتد. در این مرحله، نقش تکتک ما که نسل تعیینکنندهی آیندهی کشور هستیم، مشخص میشود.
در انتها نیز با دانشآموزان یک فعالیت عملی برای مبارزه با استعمار تعریف میکنیم و آن را در مدرسه یا محله انجام میدهیم.
بهطور مثال، یکی از فعالیتهای ضداستعماری این است که خرید کالاهای کشور خودمان را در اولویت قرار دهیم و کالاهای غیرایرانی، بهویژه کالاهایی را که تحت حمایت مستقیم یا غیرمستقیم اسرائیل هستند، خریداری نکنیم.
از دانشآموزان میخواهیم برای این موضوع بازی طراحی کنند. دانشآموزان چمرانی دو بازی هیجانانگیز طراحی کردند و در یکی از صبحگاههای مدرسه، اجرای کامل آن را برعهده گرفتند.
برای دورهاولیهای دبستان، بازی بولینگ کوکا را اجرا کردند. دانشآموزان در صفهای منظم قرار میگرفتند و هر نفر باید توپ را به سمت چند بطری توخالی کولا پرتاب میکرد. هرچه تعداد بطریهای افتاده بیشتر بود، امتیاز نهایی نیز افزایش پیدا میکرد.
دورهدومیها نیز برندهای اسرائیلی و جایگزینهای آنها را شناسایی میکردند. آنها یک کیسه از تصویر برندهای مختلف آماده کردند. سپس هر نفر بهصورت تصادفی تصویر دو برند را خارج میکرد و حدس میزد که آن برند ایرانی است یا خیر.
البته در هر دو بازی، دانشآموزان کلاس ششمی برای دوستانشان توضیح میدادند که چرا این بازی را طراحی کردهاند و از اجرای آن چه نتیجهای میتوان گرفت.
جمعبندی
مباحث درس اجتماعی فرصت خوبی فراهم میکند تا با بهکارگیری داستانگویی، استفاده از رسانه، گفتوگو و در نهایت تعریف یک فعالیت عملی، مباحث عمیق زندگی امروز را بهخوبی برای دانشآموزان تفهیم کنیم. مباحثی مانند مبارزه با استعمار را باید از کودکی در خانواده و مدرسه با بچهها کار کنیم تا در سنین بالاتر بتوانند بهخوبی در برابر آن بایستند.
