کودکان چگونه آگاهی جنسی پیدا می کنند؟

شاید شما هم تجربه ی مواجه با سوالات جنسی کودکان را داشته اید. که نشان از آگاهی جنسی کودک است. چه کردید؟ هول شدید؟ دست و پای خود را گم کردید و بدترین فکرها در مورد کودک در ذهن تان شکل گرفت؟ یا به تندی واکنش نشان داده اید و از کودک خواستید سوالش را هیچ گاه تکرار نکند.

چند سالی است که به دلیل تبلیغات رسانه ای و فعالیت برخی متخصصان (متاثر از جریانات غربی در زمینه ی جنسی)، مساله آموزش جنسی برای کودکان موضوع شده است. متاسفانه مرجع درستی برای آموزش والدین در این زمینه وجود ندارد. همین مساله باعث سردرگمی والدین و مربیان در زمینه ی تربیت جنسی شده است.

جالب است بدانید که طبق مطالعات صورت گرفته در آمریکا درصد انحراف در بچه هایی که آموزش جنسی دیده اند، از بچه هایی که آموزش ندیده اند بیشتر بوده است. دلیل آن هم مشخص است.

خود آموزش ها محرک هستند و به نوعی شاخک های بچه ها را تیز می کنند و در این مسئله کنجکاوتر می کند.

 

 چه عواملی آگاهی جنسی کودکان را افزایش می دهد؟

۱٫ نشاط پایین و عدم سرگرمی مناسب

کودکی که  مدام در حال حرکت و بازی است، زمانی برای فکر کردن به این مسائل که مناسب سنش نیست، را ندارد.

۲- آگاهی دادن به بچه ها در زمینه ی عضو خصوصی و مسائل آن

ترویج آموزش های غلط در جامعه و ایجاد ترس و دلهره، باعث می شود پدر و مادرها کودک را در مورد عضو خصوصی آگاه کنند و مدام هشدار دهند. همین آموزش ها برای کودک پنج ساله، جرقه ای می شود که چرا باید پدر و مادرم در این زمینه به من هشدار دهند. و سرآغازی می شود برای شروع کنجکاوی هایشان.

۳- حساسیت نشان دادن به رفتارهایی چون عریانی بچه ها در سنین پایین، دست به شلوار زدن و …

اصولا در هر زمینه ای که پدر و مادر حساسیت بیشتری نشان دهند، کودک در آن زمینه آگاه تر و لجباز تر می شود. مسائل جنسی هم یکی از همین موارد است.

۴- وسواس و حساسیت های بیش از حد بهداشتی یا مذهبی(نجس و پاکی) یکی از والدین

۵- فضای خلوت بچه ها با هم

یک یا چند کودک اگر مدت زمان زیادی بیکار و تنها باشند، زمینه ای برای بروز کنجاوی ها فراهم می کند.

۶- دیدن برنامه ها و بازی هایی با پوشش نامناسب و محرک.

مثل برخی انیمیشن ها و فیلم های بزرگسال.

۷- عدم تقید والدین در پوشش خودشان در استحمام و یا بردن بچه ها به سرویس بهداشتی به طور همزمان.

 

راهکارهایی برای پیشگیری از آگاهی های جنسی کودکان زیر هفت سال:

۱٫ در هفت سال اول، به هیچ وجه آموزش مستقیم نباید داشته باشید. صحبت در مورد عضو خصوصی و چنین مسائلی آموزش مستقیم به حساب می آید.

۲٫ شما به عنوان مادر و پدر، باید پوشش متعارف را در خانه و جلوی کودک سه سال به بالا رعایت کنید.

۳٫ برای کودک برنامه ی بازی و فعالیت داشته باشید تا زمانی بیکار نباشد.

۴٫ در مهمانی ها، بین مادران یک برنامه ای بریزید  و هر نیم ساعت یک مادر مسئول بازی با کودکان باشد.

۵٫ حساسیت هایتان را به کودک منتقل نکنید، چون بچه ها کنجکاو و حریص می شوند. به خصوص در مورد بچه های زیر هفت سال. یعنی هنگامی که برای ما تعریف کرد یکی از بچه ها در مهد یا مدرسه عضو خصوصی اش را به من نشان داد، بهتر است در آن موقعیت اینگونه بگوییم: “ما از این بازی ها نمی کنیم و بهتر است دفعه ی بعد که این پیشنهاد را داد، شما به دوستت  بازی های بهتری یاد بدهی.” در کنارش با مربی یا والدین کودک مربوطه صحبت کنید و سعی کنید شرایط را به گونه ای فراهم کنید که دو کودک مذکور، کم تر با هم ارتباط داشته باشند و به هیچ وجه در یک جا تنها بازی نکنند.

 

راهکارهایی برای پیشگیری از آگاهی جنسی کودک بالای هفت سال:

۱٫ در هفت سال دوم تنها نسبت به حریم خصوصی و عضو خصوصی باید بچه ها را آگاه کرد و اینکه نباید اجازه دهند کسی به آن نگاه کند و یا دست بزند. تحت هر عنوانی که مثلا بازی کنیم یا ما که هر دو پسر هستیم. بیش از این، خودش به نحوی تحریک کننده و کنجکاو کننده است. توجه داشته باشید که بزرگنمایی این مسئله (با توجه به عدم درک بچه) و یا نا امن نشان دادن جامعه تبعات بیشتری خواهد داشت.

۲٫  این آموزش ها در هر مرحله ای بهتر است به نحو خصوصی باشد تا حیای آن مسئله بین بچه ها از بین نرود. مثلا در مورد احکام ویژه ای مثل علائم بلوغ،  بهتر است این مسائل توسط والد جنس موافق چند سال پیش از بلوغ (مثلا دخترها ۸سالگی توسط مادر و پسرها۱۲ سالگی توسط پدر) آموزش داده شود.

۳٫ موبایل و یا فضای اینترنتی، انیمیشن های غیر کنترل شده در اختیار فرزندتان قرار ندهید. اگر هم  زمانی قصد داشتید بازی کامپیوتری تهیه کنید، از خرید موبایل، تب لت و یا لپ تاپ که قابلیت شخصی سازی دارد و در خلوت استفاده شود، خودداری کنید.

۴٫ بازی کردن با بچه ها، به خصوص بازی های هیجانی، آن ها را متناسب با سنشان رشد می دهد. بیش از نصیحت کردن، با فرزندتان بازی کنید و برایش قصه های کودکانه بخوانید.

۵٫ می توانید با کودک بالای هفت سال،  کم کم راجع به بدن، صحبت کرد و اینکه کلا خوب است مراقب کل بدن مان باشیم. اگر هم سوالی کرد، کم کم و ساده جواب سوالش را بدهید.  با زیاده از حد توضیح دادن، ترس و وحشت را در وجود کودک ایجاد می کنیم و باعث بدبینی او نسبت به دوست، فامیل، همسایه و خلاصه همه آدمهای اطرافش می شویم.

۶٫ چیزی که کمک می کند اتفاق خاصی برای بچه ها نیفتد، ایجاد ارتباط مناسب با دخترهاست. زمان گذاشتن برای آنها و غیرمستقیم جا انداختن حیا برای آنها. تهیه لباس های مناسب، تشویقشان به استفاده از لباس های خوب، سخت نگرفتن و … .

 

منابعی که می توان در زمینه ی تربیت جنسی معرفی کرد؟

۱٫ تربیت جنسی در اسلام، مولف : حافظ ثابت، ناشر کتاب : انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).

۲٫ کتاب «تربیت جنسی از منظر قرآن و حدیث» نوشته دکتر علی‌نقی فقیهی از سوی انتشارات دارالحدیث‌.

این ها دو منبع خوب و مرجع هستند ولی خیلی جزئی و تکنیکی نیست. ولی کلیات خوب و متقنی را گفتند.

برای جزئیات و مسائل باز باید مشورت بگیرید یا دوره شرکت کنند. مجموعه ی چمران کارگاه هایی در زمینه ی تربیت جنسی در ۷سال اول و ۷سال دوم طراحی و برگزار کرده است. در فضای مجازی می توانید به آن دسترسی پیدا کنید. بحث تربیت جنسی آقای سلطانی از دوره کودک متعادل هم به خوبی این مساله را بیان کرده است. جزوه ی آن در کانال نور دیده قابل دسترسی هست.

 

در پایان این را در نظر داشته باشید که ما نباید تحت تاثیر فضای رسانه ای قرار بگیریم. چون رسانه ها در دست همان کسانی است که سند ۲۰۳۰ را تنظیم کرده اند و تبلیغ می کنند. اگر یک گوشه ای چنین اتفاقی افتاد دلیل بر این نیست که همه فاسدند. آگاهی جنسی مساله ایست که با پیشگیری های هوشمندانه والدین می توان از آن جلوگیری کرد. داشتن حسن نیت و حسن ظن و توکل بالا بهترین حاشیه امن برای فرزندان ماست.

شما می توانید سایر مقالات چمرانی ها را در بخش مقالات بخوانید.

یک کودک دو ساله به اضافه ی جیغ و چنگ و فریاد

تا به حال به رفتار های یک کودک دو ساله دقت کرده اید؟ اگر مادر باشید و یک کودک دو ساله داشته باشید، احتمالا با این سوال یاد جیغ زدن، زدن، چنگ گرفتن و یا بعضا گاز گرفتن کودک خود بیفتید. 

ممکن است برایتان پیش آمده باشد، که فرزندتان با یک کودک هم سن خود یا کمی کوچکتر رو به رو شود. اول از ته دل ذوق می کند و شما هم از خوشحالی اش، خوشحال می شوید. اما کمی نگذشته که صدای گریه کودک مقابل در میاید. چرا؟ چون کودک شما صورتش را چنگ زده. در این موارد چه می توان کرد؟ آیا فرزند شما رفتار غیر طبیعی دارد؟ 

 

ریشه این رفتار ها و رفتار های مشابه یک کودک دو ساله چیست؟

دلیل اول: کم تجربگی کودک

کودک در مواجهه با موقعیت های مختلف در حال کسب تجربه است. هرچه سن کودک کمتر باشد این تجربه کمتر می شود. در این تجربه هاست که کودک یاد می گیرد چطور با محیط و انسان های اطرافش، برخورد کند. 

کودک هنوز نمی داند وقتی کسی را دست دارد می تواند صورتش را نوازش کند. نه اینکه به صورت او بزند. اما معمولا برزگترها این واکنش کودک را مبنی بر پرخاشگری او می دانند. و واکنش های تندی نشان می دهند که باعث می شود این رفتار در کودک به یک عادت رفتاری تبدیل شود.

دلیل دوم: رشد کلامی کودک

از طرف دیگر، خیلی از کودکان دو ساله، هنوز نمی توانند به خوبی صحبت کنند. همین عدم توانایی باعث می شود وقتی نتوانند منظور و مفهوم خود را به درستی به دیگران برسانند، به ابزار هایی مانند زدن و جیغ کشیدن متوسل می شوند.

دلیل سوم: جلب توجه و لجبازی با والدین

کودکان نیاز به توجه دارند. کودک به محض اینکه حس کند در کانون توجه نیست، خصوصا در جمع، سعی می کند با روشی توجه همه را به خود جلب کند. از طرفی به یاد دارد که پدر و مادرش روی دادن زدن و جیغ زدن او حساس هستند، برای همین هم از سر لجبازی و هم برای جلب توجه از این رفتار استفاده می کند.

دلیل چهارم: رسیدن به خواسته

کودک وقتی می بیند گریه می کند و جیغ می زند، زودتر به خواسته اش می رسد و پدر و مادر تسلیم او می شوند، یاد می گیرد برای رسیدن به خواسته اش از این حربه استفاده کند. 

 

برای اینکه کودک دوساله، جیغ نزند و یا کسی را نزند، چه کار کنیم؟

بازی های هیجانی و پر سر و صدا زیاد انجام دهید. بازی هایی مثل دنبال بازی، آب بازی، آرد بازی و رنگ بازی. به پارک بروید؛ بدوید و جیغ بزنید تا انرزی کودک تخلیه شود.

همیشه برنامه ای برای کودک خود داشته باشید. در ماشین، در مهمانی ها، در سفر و … ابزار بازی با خود ببرید تا کودک شما مشغول بازی باشد.

هنگام مواجهه کودک با همسالان، کنار آنها باشید. کودک شما در سنی نیست که بخواهید او را برای مدتی طولانی تنها بگذارید. وقتی در کنارشان هستید می توانید از خیلی درگیری ها جلوگیری کنید. البته این نکته را به یاد داشته باشید که درگیری در بین کودکان، امری طبیعی است. و پیش می آید. در این درگیری هاست که کودکان نحوه ی مواجهه با همسالان، حل مساله، ارتباط اجتماعی را یاد می گیرند.

به کودکان خصوصا اگر زیر سه سال هستند، پیشنهاد بازی دهید. اجازه ندهید بیکار بریا زمان طولانی بیکار بمانند. خودتان هم همبازی کودکان شوید.

در مهمانی ها می توانید با سایر مادران تقسیم کار کنید. هر نیم ساعت یک مادر مسئول بازی با بچه ها باشد.

اگر درگیری بین کودکان اتفاق افتاد، فرزندتان را در آغوش بگیرید، وقتی آرام شد، با او وارد مکالمه شوید. مثلا اگر دو کودک با هم سر یک توپ دعوایشان شد، مساله را برای هر دو کودک توصیف کنید. مثلا: “می خواستین با این توپه بازی کنید دو تاتون؟” بعد از توصیف مساله، راهکار ارائه دهید. “من یه بازی بلدم که سه تایی مون با یه توپ بازی کنیم”

مترجم احساس کودک باشید. مثلا اگر کودک شما پدرش را زد. احساسش را برای او بازگو کنید. “عه شما می خواستی به بابایی بگی که خیلی دوسش داری” می تونی اینجوری نازش کنی”

 

کودکان دنیای ساده و بی آلایشی دارند. پیچیدگی دنیای ماست که درک آنها را برایمان با مشکل  کرده است.

شما می توانید سایر مقالات تربیتی کودک را در بخش مقالات چمرانی، بخوانید. 

 

از شیر گرفتن کودک، اولین قدم برای استقلال

اگر بخواهید فرزندتان را از شیر بگیرید، با یک جستجوی ساده در گوگل، ده هاراهکار برای از شیر گرفتن کودک پیدا خواهید کرد. اما مهم ترین نکته این است که حال خودتان و حال فرزندتان خوب باشد. چرا؟ چون شیر مادر، علاوه بر تامین نیاز غذای کودک، یکی از نیاز های روحی او را هم تامین می کند. وقتی مادر به کودک شیر می دهد، او را در آغوش می گیرد. این در آغوش کشیدن حس امنیت را به کودک منتقل می کند. کودک با شنیدن صدای قلب مادر احساس آرامش می کند و ارتباط چشمی که بین کودک و مادر به وجود می آید، رابطه ی عاطفی آن ها را محکم تر می کند.

با وجود همه ی این تاثیرات، روزی می رسد که این وابستگی باید قطع شود. و ادامه ی آن نه تنها تاثیری ندارد بلکه مخرب هم هست. در واقع اولین بحران اصلی و اساسی که کودک و مادر با آن مواجه می شوند، از شیر گرفتن کودک است. غذای اصلی کودک تا شش ماهگی شیر مادر است. بعد از آن، تا یک سالگی غذای کمکی به وعده های کودک اضافه می شود. و از حدود یک سالگی کودک می تواند از غذای سفره هم بخورد.

 

بهترین زمان برای از شیر گرفتن کودک، چه سنی است؟

– و الوالداتِ یُرضِعنَ اَلادَهُنَّ حولَینِ کامِلَین ارادَ اَن یُتِّمَ الرَّضاعَهِ

خداوند در آیه ۲۳۳ سوره بقره، مدت زمان شیر دادن کودک را ۲ سال بیان می کند. ممکن است بعضی ها به خاطر مشکلاتی مثل بارداری دوم، وضعیت جسمانی مادر، بیماری کودک و … مجبور باشند کودک را زودتر از شیر بگیرند. که این کار حتما باید با مشورت پزشک صورت پذیرد.

اما در اینجا احتمالات را کنار می گذاریم و روند طبیعی کودک را در نظر می گیریم.

بهتر است روند از شیر گرفتن تدریجی باشد. مثلا می توانید از حدود ۲۲ ماهگی (دو سال قمری) شروع کنید.

 

برای از شیر گرفتن چی کار کنم؟

همان طور که بیان شد، روند از شیر گرفتن باید تدریجی باشد. از همان حدود ۲۲ ماهگی، شیر روز را کم کنید.

آب میوه و شیر گاو را جایگزین شیر مادر کنید.

می توانید کودک را درگیر فعالیت آب میوه گرفتن کنید. بگذارید با میوه ها و پوست میوه بازی کند و به اصطلاح سرگرم بشود.

فعالیت های جذاب برای این مدت در نظر بگیرید. بازی هایی که دوست دارد: مثل رنگ بازی، آرد بازی، شن بازی و … خلاصه کاری کنید که به او خوش بگذرد. و با او هم بازی شوید.

این مدت او را بیشتر در آغوش بگیرید. شب ها او را کنار خودتان بخوابانید. نگذارید فکر کند کلا شما را از دست داده است.

حتی مواقعی که می خواهید، به او آب میوه و مایعات، و … بدهید، او را بغل کنید. بعد خوراکی را به او بدهید. و محبت تان را بیشتر به او نشان بدهید.

وقتی میخواهید شیر شبش را هم کم کنید، با یک کار نمایشی، این مفهوم را برایش توضیح بدهید. یک لیوان، شیشه، یا لیوان نی دار یا هر چیز جذابی که به ذهنتان می رسد از طرف عضوی که با آن شیر می دهید، به کودک تان معرفی کنید. از زبان سینه تان با کودک صحبت کنید و آن لیوان را به بچه هدیه بدهید. بگویید: “از  این به بعد اگر خواستی شیر بخوری، می توانی از لیوان استفاده کنی. او دوست من است و به تو خوراکی های خوشمزه و رنگی می دهد. ولی هر وقت بخواهی چیزی بخوری، می توانی نزدیک من بیای، تو بغل مامان و خوراکی هایت را بخوری. من همیشه دوست تو میمونم ولی یه دوست خیلی خوب هم بهت هدیه می دهم.”

 

چند یادآوری مهم:

در تمامی مراحل تربیتی کودک، به خدا توکل کنید. صبوری کنید و از ائمه کمک بگیرید که این مرحله را هم بتوانید به خوبی پشت سر بگذارید.

زمان از پوشک گرفتن و جدا کردن محل خواب کودک را هم زمان با از شیر گرفتن نگذارید.

ممکن است بعد از شیر گرفتن، کودک بخواهد به سینه ی شما دست بزند. او را از این کار منع نکنید. فقط با پیشنهاد های جذاب، حواس او را پرت کنید. بعد از مدتی این کار از سرش خواهد افتاد.

 

 

 

از پوشک گرفتن؛ دومین بحران زندگی کودک

فرزند شما چند سال دارد؟ یک سال؟ دو سال یا بیشتر؟ او را از پوشک گرفته اید؟ اگر فرزندتان سه سال و یا کمتر دارد، حتما این سوالات برای شما مطرح می شود: “چه سنی از پوشک بگیرمش؟”، “چی کار کنم برای از پوشک گرفتن؟”، “چقدر زمان میبره؟” و سوالاتی مشابه این ها. اگر فرزند اولتان باشد، سوال هایتان بیشتر خواهد بود و اگر فرزند دوم یا سوم باشد ممکن است نخواهید تجربه های قبلی را داشته باشید و به دنبال بهترین راه است.
هر مادری با مساله از پوشک گرفتن در زندگی خود مواجه می شود. از پوشک گرفتن و استقلال کودک در دستشویی رفتن، یکی از بحران های زندگی کودک است که باید با آن با صبوری رو به شد. قدم اول در این کار، بررسی شرایط کودک است. شما باید بسنجید که آیا کودک آمادگی لازم را برای از پوشک گرفتن دارد یا خیر؟

بهترین زمان از پوشک گرفتن، چه سنی است؟

حدود سه سالگی را می توان شروعی برای فرایند از پوشک گرفتن دانست. (اگر می گوییم حدود سه سالگی، به این دلیل است که کودکان با هم تفاوت دارند. و نمی توان یک سن مشخص را برای همه ی کودکان تجویز کرد.) کودک در این سن توانایی نگه داشتن ادرار را پیدا می کند. رشد عقلی در این سن بیشتر شده، و زمانی هم از بحران اول زندگی کودک یعنی از شیر گرفتن گذشته است.

راهکارهایی برای از پوشک گرفتن:

در واقع این مادر است که با شناختی که از فرزند خود دارد می تواند بهترین تصمیم را برای کودک بگیرد.
۱٫ بهتر است فصل گرما را برای این کار انتخاب کنید.
۲٫ زمانی را انتخاب کنید که برای مدت زیادی در خانه هستید و قصد مهمانی های زیاد و یا مسافرت را ندارید.
۳٫ همراه کودک به خرید بروید و لگن های آموزشی مخصوص این کار را با حضور خود کودک تهیه کنید.
۴٫ همراه کودک خود به خرید بروید و لباس زیر بخرید. به او قدرت انتخاب دهید و اجازه دهید خودش رنگ و مدل لباس را انتخاب کند.
۵٫ از ابزار قصه و نمایش استفاده کنید. مثلا می توانید با مقوا یک پوشک و یک لباس زیر بسازید و با آن ها نمایش بدهید. از کودک بخواهید یکی را انتخاب کند.
۶٫ فضای سرویس بهداشتی را با کمک خود کودک، جذاب کنید. چسباندن استیکر های مختلف، رنگ کردن دیوار با رنگ انگشتی می تواند به جذاب کردن کمک کند.
۷٫ از فرزندتان جلوی پدرش تعریف کنید و کارش را بزرگ جلوه دهید.
۸٫ اگر فرزندتان نتوانست خودش را نگه دارد، به هیچ وجه او را دعوا نکنید. با مهربانی با او برخورد کنید. برخورد تند، می تواند لجبازی کودک را در این زمینه تقویت کند.

چند یادآوری مهم:

احتمال خطا برای کودک همیشه وجود دارد. نوع برخورد مادر و مواجهه با این مساله، می تواند این خطا را کاهش و یا افزایش دهد.
تمایل خود کودک، به تنهایی نمی تواند دلیل مناسب برای از پوشک گرفتن باشد. زیرا احتمال بازگشت او وجود دارد.
مهم ترین مساله، صبر و حوصله ی شماست.
ممکن است این روند یک هفته تا یک ماه طول بکشد. اصلا عجله نکنید و کودک خود را با دیگران و حتی فرزند قبلی خود مقایسه نکنید.

بحران بعدی که کودک با آن مواجه می شود، جدا کردن محل خواب اوست. می توانید در مقاله ی بهترین سن جدا کردن محل خواب بخوانید.

بهترین سن جدا کردن محل خواب کودک، چه سنی است؟

یکی از بحث برانگیز ترین مسائل تربیتی کودکان، سن جدا کردن محل خواب از مادر و مستقل شدن او هنگام خوابیدن است. و نظرات متفاوتی در این زمینه بین روانشناسان و کارشناسان تربیتی وجود دارد. خیلی ها بر این عقیده هستند که کودک باید از شش ماهگی جدا شود که در آینده عادت نکند.
ولی بهترین سن برای جدا کردن کحل خواب کودک، حدود سن چهارسالگی است.

 

دلیل اول؛ بحران هایی که کودک با آن روبه رو می شود:

بحران اول، از شیر گرفتن است که کودک بین ۲۲ تا ۲۴ ماهگی یعنی حدود دو سالگی با آن رو به رو می شود.
بحران دوم از پوشک گرفتن است که حدود سه سالگی است.
بحران چهارم، مساله ی مستقل شدن در خوابیدن است.
کودک توانایی مدیریت این بحران ها را باهم ندارد.

 

دلیل دوم؛ درک کودک از مفهوم اجازه گرفتن

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لِیَسْتَأْذِنْکُمُ الَّذینَ مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ وَ الَّذینَ لَمْ یَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْکُمْ ثَلاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلاهِ الْفَجْرِ وَ حینَ تَضَعُونَ ثِیابَکُمْ مِنَ الظَّهیرَهِ وَ مِنْ بَعْدِ صَلاهِ الْعِشاءِ ثَلاثُ عَوْراتٍ لَکُمْ لَیْسَ عَلَیْکُمْ وَ لا عَلَیْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَیْکُمْ بَعْضُکُمْ عَلى‌ بَعْضٍ کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیاتِ وَ اللَّهُ عَلیمٌ حَکیمٌ * وَ إِذا بَلَغَ الْأَطْفالُ مِنْکُمُ الْحُلُمَ فَلْیَسْتَأْذِنُوا کَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیاتِهِ وَ اللَّهُ عَلیمٌ حَکیمٌ
ای کسانی که ایمان آورده اید ، باید کسانی که برده ملکی شمایند و کسانی از شما که به حد بلوغ نرسیده اند (هنگام ورود به مسکن شخصی شما) سه بار (در سه وقت) اجازه بگیرند (و سر زده وارد نشوند) ، قبل از نماز صبح و هنگام ظهر که لباس های خود را وامی نهید و پس از نماز عشا که (این اوقات) سه وقت خلوت شماست ، گذشته از این (سه وقت) بر شما و بر آنها گناهی نیست (که بدون اجازه وارد شوند ، زیرا) آنها پیوسته (بر حسب ضرورت معاشرت) به دور شما می چرخند (یا شما با یکدیگر کار و رفت و آمد دارید و طلبیدن اذن مشکل است) . این گونه خداوند آیات (احکام) را برای شما بیان می کند و خداوند دانا و مصلحت دان است.
و چون کودکان شما به حد بلوغ رسیدند پس باید (در تمام اوقات وارد شدن) اجازه بخواهند چنان که کسانی که قبل از آنها (به سن بلوغ رسیده) بودند اجازه می خواستند.

خداوند در آیات ۵۸ و ۵۹ سوره ی نور، توصیه می کند که فرزندان در زمان های خاصی به هنگام ورود به اتاق والدین از آنها اجازه بگیرند.
حال سوال مهم اینجا پیش می آید که کودک در چه سنی می تواند مفهوم اجازه گرفتن را درک کند. آیا کودک در شش ماهگی می تواند اجازه بگیرد؟ طبیعتا پاسخ منفی است.

 

دلیل سوم؛ مراحل خواب کودک

آنچه در روانشناسی مطرح می شود این است که خواب کودک دو مرحله دارد: مرحله سبک و عمیق، در مرحله سبک، چشم حرکت REM دارد و نیمه بسته است. بدن پیچ و تاب می خورد و حرکات تنفسی کودک نامنظم است. در مرحله عمیق، بدن آرام، و تنفس منظم است و دست ها و پاها در دو طرف بدن رها می شود.
۸۰ درصد خواب کودکان سبک است و تا ۳ سالگی ۸۰ درصد خواب عمیق می شود و این پدیده از الطاف اللهی است تا کودک درخواب سبک بتواند در برابر سرما، گرسنگی، گرفتگی بینی و قطع تنفس عکس العمل نشان دهد.
کوکان، دائم از مرحله خواب سبک به عمیق و برعکس در حال تغییرند و این تغییر دائم دفعات بیداری و نتیجه دفعات زمان آسیب پذیری را بیشتر می کند.
وجود مادر کنار کودک می تواند انتقال از خواب سبک به عمیق را با شیردهی یا نوازش و لالایی راحت تر کند و در صورت عدم حضور مادر، انتقال، به راحتی انجام نمی شود و کودک گریه های عصبی سر خواهد داد.

 

دلیل چهارم: پاسخ گویی به نیاز کودک

کودک منبع پاسخ گویی نیاز هایش را اول مادر و در درجه ی بعدی، پدر می داند. از طرف دیگر باید نیاز های زیستی و روانی کودک به سرعت پاسخ داده شود. وقتی کودک در اتاقی جداگانه خوابانده شود، وقتی شب می شود، زمان زیادی طول می کشد تا مادر کنار او بیاید. همین زمان باعث ایجاد ترس و اضطراب در کودک می شود.
از طرفی دیگر سن اضطراب جدایی کودک بین شش ماهگی تا حدود سه سالگی است و جدایی هنگام خواب می تواند این مشکلات را بیشتر کند.

 

یک سوال؛ مگر حدیث نداریم که کودک باید جدا خوابانده شود؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: سوگند به کسی که جانم در دست اوست؛ اگر کسی با همسرش درآمیزد و در اتاق کودکی بیدار باشد که آنان را ببیند و سخن گفتن و صدای نفس ایشان را بشنود، هرگز رستگار نمی‌شود. اگر پسر باشد، مردی زناکار و اگر دختر باشد، زنی زناکار می‌شود.
در روایات زیادی، بر این موضوع اشاره شده که کودک در معرض عمل جنسی قرار نگیرد. این به معنی جدا کردن محل خواب نیست. پدر و مادر با تغییر موقیت خود می تواند روابط خود را داشته باشند و هنگام خواب در کنار کودک باشند.

 

راهکار های جدا کردن محل خواب کودک:

باید اتاق و یا محل خواب کودک برای کودک جذاب شود. برای این کار، می توانید به جای خرید تخت قبل از به دنیا آمدن کودک، در چهار سالگی برای کودک تخت بخرید.
در صورت نداشتن امکان خرید تخت، می توانید یک جایی در خانه را به کودک اختصاص دهید.
تخت و یا محل خواب کودک را با مشارکت خود کودک، تزیین یا رنگ کنید.
می توانید همراه کودک به بازار بروید، پارچه بخرید و با همکاری فرزندتان ملحفه و روبالشتی بدوزید.
چراغ کوچکی را در اتاق هنگام خواب، روشن نگاه دارید.
در شب های اول کنارش باشید. کتاب و قصه بخوانید و به او بگویید که وقتی خوابش برد به تخت خودتان می روید.
شب هایی را همگی با هم در هال یا سان پذیرایی بخوابید.

شما می توانید بحث های کلی تر در مورد استقلال کودک را در مقاله ی زیر بخوانید:

استقلال کودک و سوالاتی که ممکن است برای شما پیش بیاید.

استقلال کودک و سوالاتی که ممکن است برای شما پیش بیاید:

استقلال کودک در نگاه اول خوب است اما مساله این است که در چه سنی و چه توقعی از کودک داشته باشیم.
مثلا آیا کودک دو ساله می تواند خودش غذا بخورد؟ آیا کودک چهار ساله می تواند خودش لباس هایش را بپوشد؟ آیا کودک شش ساله می تواند خودش به دستشویی برود؟
شما به عنوان والد یا مربی باید نگاه خود را به استقلال تعیین کنید. مادری هستید که معتقد هستید کودک باید در تمام کارها مستقل باشد و یا همه ی کارها را برای فرزندتان انجام می دهید؟
در هر دو صورت باید نگاه تان را به مساله ی استقلال تغیر دهید. اگر جزو گروه اول هستید، باید این را بدانید که شما هم به عنوان فردی سی و چند ساله هنوز در تمام امورتان مستقل نیستید، پس کودک پنج ساله ی شما هم نمی تواند در همه ی کارهایش مستقل باشد. پس توقع خودتان را پایین بیاورید. اگر جزو گروه دوم هستید، باید بدانید که از سر دلسوزی و نا آگاهی، بیشترین ظلم را در حق کودکتان انجام می دهید. کودک در هفت سال اول است که می تواند با تجربه کردن و آزمون و خطا، برخی کارها را انجام می دهد و توانایی انجام کارها را به دست آورد.
در این نوشته سعی داریم حدود استقلال و راه هایی برای مستقل شدن کودک را بیان کنیم.

استقلال از چه سنی شکل می گیرد؟

در قدم اول خوب است لیستی از کارهایی که برای فرزندتان انجام می دهید را بنویسید. به عنوان مثال:
از خواب بیدارش می کنم.
برایش لقمه می گیرم.
لباسش را تنش می کنم.
بند کفش هایش را می بندم.
و …
بسته به سن کودک شما، می تواند این لیست کوتاه تر یا بلند باشد. حال باید هر کاری که انجام می دهید را با سن کودک خود و توانایی که دارد بسنجید. مثلا کودک چهارساله می تواند خودش غذا بخورد، پس با کمی کمک از سوی شما، می توانید این کار را برعهده ی خودش بگذارید.
برای استقلال نمی توان یک سن تعیین کرد. مثلا بگوییم از سن چهار سالگی دیگر کودک کاملا باید مستقل باشد. بلکه در هر سنی می تواند در یکی از زمینه ها مستقل باشد.

ریشه ی وابستگی های غیر عادی کودکان در چیست؟

دلایل زیادی می تواند باعث بروز وابستگی باشد. اما احساسات والدین و محبت افراطی به کودک، عدم صبر و حوصله والدین برای انجام کارها توسط کودک، آرامش و راحتی بیشتر خودمان می تواند از عواملی باشد که کودک نتواند مستقل باشد.

راهکارهای مستقل کردن کودک چیست؟

۱٫ تا می توانید به کودک خود قدرت اننخاب دهید. در انتخاب لباس، پارکی که می خواهید بروید، کتابی که می خواهید بخوانید و … . کودک با انتخاب کردن توانایی تصمیم گیری پیدا می کند. وقتی در کودکی در مورد چیزهای کوچک تصمیم گیری کند، در بزرگسالی می تواند در این زمینه مستقل باشد. مثلا تصمیم گیری در مورد رشته ی تحصیلی، ازدواج و … .
۲٫ اجازه دهید کودک آزمون و خطا کند. معمولا کودکان در انجام کارهایشان بسیار آهسته عمل می کنند. مثلا زمان بیشتری طول می کشد غذا بخورند یا اگر بخواهند لباس بپوشند، زمان زیادی را صرف می کنند. در این مواقع باید با صبوری با کودک برخورد کنید و اجازه دهید با آزمون و خطا و تلاش خودش به نتیجه برسد.
۳٫ در پاسخ دادن به سوالات او عجله نکنید. مثلا وقتی در مورد یک حیوان سوال می کند سریع پاسخ ندهید او را تشویق کنید تا خودش پاسخ سوال را پیدا کند. مثلا با دادن یک کتاب به او فرصت جستجو و اکتشاف را به او بدهید.

تفاوت دختر و پسر در مستقل شدن چیست؟

در زمینه ی استقلال در سنین زیر هفت، تفاوت زیادی بین دختر و پسر وجود ندارد. این تفاوت در هفت سال دوم بیشتر شکل می گیرد چرا که جامعه توقعات متفاوتی از دختر و پسر دارند.

اگر کودک دوست داشته باشد برخی کارها را برایش انجام دهیم، چه رفتاری باید انجام دهیم؟

اول از همه باید بررسی کنیم که دلیل این علاقه و درخواست چیست. اگر مواردی بود که در بالا عنوان شد در صدد رفع آن بربیاییم.
باید این نکته را در نظر داشت که گاهی هم کودک به عنوان جلب توجه و گاها بهانه گیری هایی مثل گرسنگی، خواب و … این چنین درخواست هایی می کند.
در این موارد بهتر است احساس کودک را درک کنید و کار را برایش انجام دهید. اما کمی بعد کار را به او واگذار کنید. مثلا در مورد غذا خوردن، بگویید: من چند لقمه به شما می دهم تا موتور شما روشن شود. یا یک قاشق من می دهم یک قاشق شما بخور.

 

و در پایان به یاد داشته باشید مستقل شدن کودک، یک روند تدریجی است. مخصوصا اگر تغییر رویه داده باشد. کودک یک شبه مستقل نخواهد شد. صبوری شما در این روند بسیار موثر است.

مدرسه ی مطلوب چه ویژگی هایی دارد؟

مدرسه مطلوب

وقتی نام مدرسه می آید، اولین چیزی که به ذهنتان می رسد چیست؟ جایی پر از کلاس هایی که یک تخته ی سیاه به دیوار آن چسبیده است و تعدادی میز رو به رو ی تخته چیده شده و جایگاه معلم رو به نیمکت هاست. تصویری که شاید نود درصد ما از مدرسه داریم چرا که خودمان هم در این فضا درس خواندیم. اما آیا مدارسی که ما در آن بهترین سال های کودکی مان را در آن گذراندیم و بعضا فرزندانمان هم در همین محیط درس می خوانند، مدرسه ی مطلوب است؟
برای ترسیم بهتر مدرسه ی مطلوب، در ابتدا ویژگی های یک مدرسه ی سنتی را بیان می کنیم. همان طور که در مطلب قبلی، مهد کودک مطلوب عنوان کردیم، سه ملاک مهم برای ارزیابی یک مجموعه ی آموزشی وجود دارد:

 

ملاک های ارزیابی یک مدرسه ی کدام اند؟

۱٫ مربی یا معلم
در مدل سنتی، معلم محور کلاس است. یعنی در تفکر، برنامه ریزی و اجرا محور است. ویژگی دوم، سلطان بودن است. به این معنی که همیشه او تصمیم گیرنده و فرمان دهنده است.
و یک سیر ثابت در روند آموزشی اش دارد. در محتوا، روش آموزشی و در برخورد با بچه ها تغییری نمی کند.
چنین معلمی نمی تواند معلم مطلوب باشد.

۲٫ برنامه و محتوای آموزشی
برنامه ی آموزشی کاملا از پیش تعین شده، و برای همه ی دانش آموزان یکسان است. این برنامه با توجه به شرایط محیطی و فرهنگی تغییر نمی کند و تک بعدی است. روش ارائه ی این برنامه ها، سخنرانی محور است و با شیوه هایی مثل جایزه و تنبیه، دانش آموزان را به یادگیری ترغیب می کنند.

۳٫ معماری فضا و محیط آموزشی
محیط های کلاسی، کوچک و بسته است. حیاط های کوچک، راه رو های بلند که در دو طرف آن کلاس هایی وجود دارد. ساختمان مدرسه جوری طراحی می شود که بتوان دانش آموزان را از هر سمت، کنترل کرد.
مدرسه ارتباطی با طبیعت ندارد. درخت، گیاهان، حیوانات نقشی در مدرسه ندارند.

 

حال کودکی که در این مدرسه است، چه می شود؟

کودکی مصرف کننده که در حال انباشت اطلاعات است. منفعل است و نمی تواند خودش تولیدی داشته باشد. غیر تعاملی است چرا که مدام باید بنشیند و صحبت نکند تا حواس کسی پرت نشود. غیر خلاق است و نمی تواند متفاوت فکر کند و متفاوت عمل کند.

 

حال همین ملاک ها را در مورد یک مدرسه ی مطلوب بررسی می کنیم:

۱٫ مربی یا معلم
مربی در درجه ی اول، همراه است یعنی کنار بچه ها قرار دارد. همراه با آن ها برنامه ریزی و اجرا می کند. ویژگی دوم تسهیلگر بودن است. به این معنی که به بچه ها فرصت می دهد خودشان مسائلشان را کشف کنند و راه چاره را بیابند و او در این مسیر بستر ساز است. منعطف بودن یکی دیگر از ملاک های مربی مطلوب است. بنا به شرایط هر بچه و موقعیت های مختلفی که پیش می آید برنامه را تغییر می دهد.

۲٫ برنامه و محتوای آموزشی
محتوای آموزشی چند بعدی است یعنی در طراحی آن ابعاد مختلف شخصیت کودک در نظر گرفته می شود. این محتوا معمولا از ترکیب چند درس تشکیل شده یعنی یک درس ریاضی نداریم. ترکیبی از ریاضی، فارسی و علوم در قالب یک پروژه مثلا آشپزی ارائه می شود. روش های ارائه ی محتوا متنوع است. در قالب گفتگو، آزمایش، پروژه و … . علایق هر کودک در برنامه ریزی در نظر گرفته می شود.

۳٫ معماری فضا و محیط آموزشی
در مدرسه مطلوب، حیاط و ارتباط با طبیعت، جزء جدا نشدنی فضای آموزشی است. طراحی مدل کلاس ها انعطاف پذیر است که بنا به فراخور برنامه، چیدمان آن را تغییر دهند.
کودک باید در مدرسه احساس راحتی داشته باشد، نه جایی که مجبور است ساعتی را در آنجا بگذراند.

 

کودکی که در این مدرسه است، چه می شود؟

دانش آموز این مدرسه، یک جست و جو گر است زیرا اطلاعات زیادی از معلم به دست نمی آورد، اما راه به دست آوردن اطلاعات را یاد می گیرند، راه جست و جو گری و اکتشاف.
یک کودک تولید کننده در کلاس کاملا نقش فعال دارند و خود را مسئول آموختن می داند ، نه معلم.
او به مرور با کارگروهی، طوفان فکر و … شخصیت تعاملی پیدا می کند. که این تعاملی بودن منجر به یادگیری عمیق می شود. ویژگی دیگر، خلاق بودن دانش آموز است. هر کسی راه خودش را برای رسیدن به جواب طی می کند.

نقش خانواده در مدرسه ی مطلوب چیست؟

تفکری وجود دارد که خانواده وقتی کودک خود را در یک مدرسه ثبت نام کرد، تمام بار تربیت را بر عهده ی می گذارد و خود را از میدان تربیت بیرون بکشد. و بعضی ها هم برعکس این نظر را دارند و عقیده دارند خانواده به تنهایی می تواند از پس تربیت کودک بربیاید.
اگر کمی واقع نگر باشیم، می بینیم که هم خانواده و هم مدرسه در تربیت کودک موثر هستند و نمی توان تاثیر هیچ کدام را انکار کرد.
حال مدرسه ی مطلوب، مدرسه ایست که خانواده را در روند مدرسه درگیر کند. تعامل مداوم خانواده و مدرسه هر دو را به یک ادبیات مشترک در تربیت می رساند و همین کار تربیت را راحت می کند.
حضور مادران در مدرسه و انجام بخشی از کارها، برگزاری اردو های خانوادگی، استفاده از مهارت و تخصص پدران در انجام امور مدرسه می تواند این تعامل را ایجاد کند.
مدرسه ی مطلوب جایی نیست که صرفا جلسات یک طرفه تربیتی برگزار شود. جایی است که خانواده در مدرسه حضور دارد و بخشی از کارها را بر عهده دارد.

 

آیا دانش آموزان مدرسه ی مطلوب از نظر علمی پایین تر از سایر دانش آموزان هستند؟

یکی از اهداف مدرسه ی مطلوب، پرورش کودک در کنار آموزش است. یعنی بعد پرورش قدری پر رنگ تر است و معتقد است آموزش هم با پر رنگ شدن همین پرورش معنی پیدا می کند. اما با این حال آموزش را در سطح کتاب های درسی در برنامه ریزی خود در نظر می گیرد.و این آموزش همراه با طراحی برنامه ی درسی مطلوب، یادگیری را عمیق تر می کند.

 

فعالیت های دینی در مدرسه ی مطلوب چگونه است؟

با توجه به سن تکلیف دختران در هفت سال دوم، برنامه ها در مدرسه ی دخترانه و پسرانه مختلف است. اما اصلی که باید رعایت شود این است که دانش آموز از همان هفت سالگی در فضای دینی قرار گیرد. برگزاری نماز جماعت، برگزاری هیئت ها کودک با مشارکت خود بچه ها، پخش نذری ، برگزاری جشن ها به سبک کودکانه در اعیاد، و گفتگو هایی در این مورد از برنامه های دینی می تواند باشد.
تمامی برنامه ها بدون اجبار و با انتخاب کودک باید صورت بگیرد.

 

مدیر و مربیان چگونه انتخاب می شوند؟

فضای ترسیم شده از مدرسه ی مطلوب با مدارس سنتی متفاوت است پس مربیانی که تجربه ی کمتری داشته اند در پذیرش و اجرای این مدل موفق تر هستند. حتما نیازی نیست رشته ها روانشناسی و یا علوم تربیتی خوانده باشند، بیشتر به توانایی او در ارتباط با کودک و صبر و حوصله مربی بستگی دارد.

 

یکی از مدارسی که در سال های اخیر توانسته بود، این مدرسه ی مطلوب را ایجاد کند، مدرسه ی حکمت است. که متاسفانه تعطیل شد.

امیدواریم توانسته باشیم گوشه ای از یک مدرسه ی مطلوب را به تصویر کشیده باشیم و کمکی کرده باشیم در گسترش مدارس مطلوب در سرتا سر ایران عزیزمان.

مهد کودک مطلوب چه ویژگی هایی دارد؟

 

در تعریف عمومی، به مکان یا محیطی که برای آموزش و نگهداری کودک قبل از سن مدرسه، فعالیت می کند؛ مهد کودک گفته می شود. بسته به نوع مهد کودک، ماهیت و رویکرد آموزشی آن هم تغییر می کند.

زندگی های پر مشغله ی امروز، مساله مهد کودک را برای خانواده ها پر رنگ کرده است. و سوالی که زیاد پرسیده می شود این است که اساسا مهد کودک خوب است یا نه؟ در پاسخ به این پرسش باید بگوییم که جواب قطعی برای این سوال وجود ندارد. چراکه هر چیزی اگر در حد مطلوب باشد خوب و موثر است و اگر مطلوب نباشد بد و مخرب می باشد. 

به عنوان مثال مهد کودک هایی که صرفا هدف شان نگه داری از کودکان است، مطلوب نیست. در این مهد کودک ها معمولا از کودکان شش ماهه تا شش ساله را نگه داری می کنند. مخاطب این مهد کودک ها خانواده هایی هستند که مادر و پدر هر دو شاغل هستند و فقط به دنبال جایی هستند تا از کودک شان نگه داری کنند. ساعت کاری این مهد کودک ها معمولا زیاد و مطابق با ساعات کار ادارات است. 

اما مهد کودک هایی هم هستند که جنبه های آموزشی و مهارتی کودک را مد نظر دارند. ساعات کاری کوتاه است. و بسته به نوع نگاه شان به مسائل تربتی، رویکرد های مختلفی دارند اما بازی نقطه ی مشترک این مهد کودک هاست. کلاس های زبان، قرآن، ورزش و نقاشی از جمله فعالیت های دیگر این مهد کودک ها می باشد. این نوع مهد کودک ها در نگاه اول مطلوب هستند اما باید سایر ملاک ها را در مورد این مهد کودک ها بررسی کرد.

 

ویژگی های مهد کودک مطلوب چیست؟

برای بررسی یک محیط آموزشی ، باید سه عامل را بررسی کرد:

۱٫ رویکرد و برنامه های آموزشی

۲٫ مربی 

۳٫ فضای آموزشی

 

رویکرد و برنامه های آموزشی مطلوب: 

در هفت سال اول، مبنای رویکرد آموزشی باید بازی باشد. بچه ها در بازی های مختلف، شخصیت شان شکل می گیرد. و مفاهیم باید در قالب بازی به کودک منتقل شود. 

آموزش های مستقیم برای سنین زیر هفت سال مناسب نیست چرا که به ذهن کودک قالب می دهد و فرصت شکوفایی خلاقیت را از او می گیرد. از طرفی برنامه ی آموزشی باید به گونه ای باشد که فرصت تجربه کردن را برای کودک فراهم کند. به عنوان مثال ساخت کاردستی برای کودک فواید زیادی دارد. اما در یک برنامه ی آموزشی اینگونه است که تمام اجزای کاردستی را حاضر و آماده به کودک می دهند و او با کمک مربی آن را سرهم می کند و یک کاردستی تحویل می دهد. مدل آموزشی دیگر که آن را مطلوب می دانیم این است که بستر فعالیت را برای کودک فراهم می کند و این کودک است که خودش آنچه را در ذهن دارد خلق می کند. مربی دخالتی در روند ساخت ندارد و فقط در کنار کودک است و او را همراهی می کند. 

 

مربی مطلوب: 

فاکتور دوم وجود یک مربی مطلوب است. چراکه کودک تقریبا تمام وقت خود را در کنار او می گذراند و به عبارتی با او زندگی می کند. مربی باید همراه باشد. یعنی در کنار کودک باشد. با او برنامه ریزی و اجرا کند. مربی باید تسهیلگر باشد. به بچه ها فرصت دهد خودشان مسائلشان را کشف کنند و راه چاره را بیابند و او در این مسیر فقط بستر ساز است. مربی باید منعطف باشد. بنا به شرایط هر کودک و موقعیت های مختلفی که پیش می آید برنامه را تغییر دهد.

 

فضای آموزشی: 

یک فضای آموزشی باید در درجه ی اول ایمن باشد. کودک بتواند به راحتی در آن بازی و فعالیت کند و نگران این نباشیم که هر لحظه ممکن است اتفاقی برای کودک بیفتد. استاندارد هایی برای محیط های آموزشی تعریف شده. مثل فوم زدن لبه های تیز، نرده های پنجره و … که باید درمحیط های آموزشی رعایت شود.

برای یک مهد کودک، وجود حیاط ضروری است. فضایی برای دویدن و بازی های هیجانی و از طرفی ارتباط مستقیم با طبیعت.

نکته ی دیگر ظاهر مهد کودک است. از آنجایی که اولین چیزی که به چشم می آید، ظاهر مهد است، خیلی ها بیشتر از رویکردآموزشی، به در و دیوار آن می پردازند. قطعا نمی گوییم مهد کودکی مطلوب است که بی نظم و کثیف باشد اما اهمیت بیش از حد به ظواهر و خرید ابزار و وسایل گران قیمت و لوکس، علاوه بر اینکه ذائقه ی کودک را به تجمل گرایی سوق می دهد، محدودیت هایی در استفاده برای کودک به ارمغان می آورد. مثلا مربی مدام نگران خراب شدن وسیله ی گران قیمت است و نمی گذارد کودک از آن استفاده کند.

 

چه لزومی دارد کودک به مهد کودک برود؟

کودک باید هفت سال بازی کند. نوع بازی هایی که می کند در هر سال از زندگی اش متفاوت است. مثلا در یک سالگی از بازی های ساده مثل دالی بازی، لمس اشیا و بازی های این چنینی خوشش می آید. از چهار سالگی به بعد کم کم محیط اجتماعی برای کودکان موضوع می شود. نیاز به هم بازی در این سن بسیار پر رنگ می شود. هر چقدر هم مادر و پدر برای بازی با کودک وقت بگذارند، کودک کمبود بازی با یک همسال را در خود احساس می کند. در بازی با همسالان است که کودک نحوه ی تعامل با دیگران، کارهای گروهی، مهربانی و خیلی از چیزهایی دیگر را می آموزد.

البته باید این نکته را هم در نظر گرفت که اگر کودک در یک خانواده ی پر جمعیت، زندگی می کند و زمان خوبی مثلا ۳ تا ۴ ساعت در روز با همسالان تعامل دارد، نیازی به مهد کودک نیست. مثلا در روستا ها این اتفاق به راحتی می افتد ولی متاسفانه به خاطر پیش فرض های غلط  جامعه ی مدرن، امروزه شاهد تاسیس مهد های روستایی هستیم.

مدل دیگر که می تواند پاسخ گوی نیاز بازی با همسالان باشد، مهد های خانگی است. مهد هایی که چند مادر با نظرات تربیتی مشترک، مهد را در خانه های خود دایر می کنند. به این صورت که هر روز نوبت یک خانه است و برنامه ریزی آن روز برعهده ی همان مادر است.

 

سن ورود به مهد کودک چقدر باید باشد؟ و کودک از چه سنی می تواند از مادر جدا شود؟

از سن چهار سالگی کم کم کودک به استقلال روی می آورد. البته منظور از استقلال، استقلال کامل نیست. بلکه به این معنی است که می تواند ساعاتی را از مادر جدا شود و تنها فعالیت کند.

این نکته را باید در نظر داشت این جدایی در کودکان مختلف متفاوت است. مثلا یک کودک چهار ساله در همان روز اول مهد کودک از مادرش جدا می شود اما در کودک دیگر، این جدایی روزها و حتی ماه ها ممکن است طول بکشد. این زمان به عوامل مختلفی بستگی دارد. این عوامل باید در مورد کودک بررسی شود. برخی از این عوامل کاملا طبیعی است چرا که کودک اولین محیط اجتماعی اش را تجربه می کند و نیاز به زمان دارد تا با شرایط جدید سازگار شود. عواملی مثل ویژگی های شخصیتی کودک، وابستگی و نگرانی های خود مادر، تجربه های بد و … می تواند از جمله عواملی باشد که نیاز به بررسی و ریشه یابی دارد.

به همین دلیل، سن مناسب برای ورود به مهد کودک چهار سال تمام است.

 

تخصص مدیر و مربیان چه باید باشد؟

رشته های دانشگاهی روان شناسی، علوم تربیتی و مدیریت آموزشی در نگاه آکادمیک بیشترین ارتباط را با مدیریت و مربیگری مهد کودک دارند. اما در فضای عمل، این عملکرد فرد است که بتواند از آن آگاهی ها استفاده کند. چه بسا مدیران و مربیانی که با تحصیلات مربوطه، عملکرد ضعیفی داشتند.

ارتباط مداوم با کودک، مطالعه منابع تربیتی، به روز بودن و تجربه ی کار با بچه ها می تواند به یک مدیر یا مربی کمک کند تا بهترین عملکرد را داشته باشند.

 

راه های ارزیابی کودک و بررسی روند رشدی آن چیست؟

مشاهده نویسی یکی از راه های ارزیابی کودک است. به این صورت که مربی برخی رفتار ها و حرف های کودک را ثبت می کند. به صورت ماهانه باید این مشاهدات ارزیابی شود. این بررسی ها روند کودک را نشان می دهد. 

این مشاهدات می تواند در جلساتی با والدین در میان گذاشته شود و راه کارها بررسی شود.

 

شما می توانید با مطالعه ی مقالات زیر نگاه گسترده تری به این مساله پیدا کنید.

 تصویر برخی از تربیت دینی تبدیل کودک به هارد پر از قرآن و حدیث است.

کودک باید طراح، انتخاب گر و مجری بازی باشد.

امیدواریم توانسته باشیم تصویری از یک مهد کودک مطلوب را ترسیم کنیم و کمکی به گسترش مهد کودک های مطلوب در سراسر ایران کرده باشیم.

 

خرید اسباب بازی: باید ها و نباید ها

اسباب بازی چی بخرم؟

از وقتی که کودک شما به دنیا می آید، این سوال “اسباب بازی چی بخرم؟” هم، به دغدغه های ذهنی تان اضافه می شود.
نه تنها برای شما، بلکه برای پدر بزرگ، مادر بزرگ، عمو و خاله ها هم مطرح می شود.

بازی، زندگی کودک است. همه چیز را به عنوان بازی می نگرد و کودکانه نگاه می کند.

مثلا ما بزرگتر ها، وقتی یک میز میبینیم چه برداشتی داریم؟ میز کرسی مانندی است تا ما وسایلمان را رویش بگذاریم.

اما کودک چه؟

میز برای کودک، یک خانه می شود، جایی برای قایم شدن است، سکوی پرش می شود و خیلی چیزهای دیگر که به ذهن ما خطور نخواهد کرد.

buy-toys

بازی زندگی کودک است، پس باید ابزاری را در اختیارش قرار دهیم که بتواند خوب زندگی کند.

خرید اسباب بازی مثل همه ی خرید ها، نیازمند کمی فکر و تحقیق است. ویژگی های یک انتخاب خوب برای خرید اسباب بازی:

۱٫ خام باشد.

۲٫ خلاقیت کودک را پرورش دهد.

۳٫ مناسب سن کودک باشد.

 

هاچین تلاش کرده اسباب بازی هایی را انتخاب و برای فروش ارایه دهد که این ویژگی ها را دارا باشد.

 

نویسنده: زهرا مهدیان